Eşlerin Hak ve Yükümlülükleri

Evlilik birliği kurulmasının ardından kadın ve erkeğin birbirlerine karşı evlilik içirişinde çeşitli hak ve yükümlülükleri bulunmaktadır.

1. Ortak Haklar

1. Ortak Konutu Seçme

Türk Medeni Kanunu’nun 186/1 maddesi uyarınca “eşler oturacakları konutu birlikte seçerler” hükme bağlanmıştır. Pek tabi konutun seçimi esnasında eşler birbirlerinin ekonomik, sosyal ve diğer koşullarını gözetmelidir. Eşler birbirlerine tek taraflı olarak vermiş olduğu kararları dayatamayacaktır. Örneğin birliğin devamının her hangi bir eşin ailesinin yanında sağlanması yönünde zorlamalar hukuk düzeni tarafından kabul edilmemektedir.

1. Birlikte Yaşama

Eşlerin birlikte yaşaması hem bir haktır hem de bir sorumluluktur. Türk Medeni Kanunu’nun 185’inci maddesi aşağıda belirtildiği gibidir.

“Evlenmeyle eşler arasında evlilik birliği kurulmuş olur.

Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler.

Eşler birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak zorundadırlar.”

1. Birliği Yönetme

Türk Medeni Kanunu’nun 186/2’nci maddesi : “Birliği eşler beraberce yönetirler” hükmü ile birlik yönetimi kurala bağlanmıştır. Eşler yönetime eşit şartlarda katılmaktadır. Eşlerden birisi herhangi bir yönetime ilişkin süreçte diğer eşi bilgilendirmeli, fikrini almalı ve kararın birlikte verilmesini sağlamalıdır.

1. Birliği Temsil Etme

Türk Medeni Kanunu’nun 188’inci maddesinde “eşlerden her biri, ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder” demek suretiyle kanun koyucu yine yukarıdaki diğer hakları gibi her iki eşe de eşit temsil hakkı vermiştir.

1. Ortak Yükümlülükler

1. Birliğin Mutluluğunu Sağlama
2. Sadakat Gösterme
3. Birlikte Yaşama
4. Dayanışma ve yardımcı olma
5. Çocuklara Bakma ve Yetiştirme

Türk Medeni Kanunu’nun 185/2’nci maddesinde : “Eşler, bu birliğin mutluluğunu elbirliğiyle sağlamak ve çocukların bakımına, eğitim ve gözetimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler.” Şeklinde hükme bağlanmıştır. Ancak çocuklara bakma ve yetiştirme mesuliyeti yalnızca öz evlatlar için değil üvey evlatlar içinde kanun koyucu tarafından şart koşulmuştur. Medeni Kanunun 338/1’inci maddesi : “Eşler, ergin olmayan üvey çocuklarına da özen ve ilgi göstermekle yükümlüdürler. ”şeklindedir.

1. Giderlere Katılma

Türk Medeni Kanunu’nun 186/3 uyarınca : “Eşler birliğin giderlerine güçleri oranında emek ve malvarlıkları ile katılırlar. ” hüküm kurulmuştur. Eski medeni hukuk kurallarımızdan farklı olarak evin reisi kavramı kalkmıştır. Evlilikte karı-kocanın mutlak eşitliği üzerine benimsenen anlayış yalnızca malvarlığı değeri olarak değil ayrıca emeği de bir değer olarak kabul etmiştir. Peki tarafların arasında bu hususta anlaşmazlıklar yaşaması halinde ne yapacaktır? Türk Medeni Kanunu’nun 196’ncı maddesi bu soruya cevap vermektedir.

Madde 196 – Eşler birlikte yaşarken

“Eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, ailenin geçimi için her birinin yapacağı parasal katkıyı belirler.

Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması, diğer eşin işinde karşılıksız çalışması, katkı miktarının belirlenmesinde dikkate alınır.

Bu katkılar, geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir.”

1. Meslek veya İş Seçiminde Özen Gösterme

TMK 192’nci maddesi uyarınca : “Eşlerden her biri, meslek veya iş seçiminde diğerinin iznini almak zorunda değildir. Ancak, meslek ve iş seçiminde ve bunların yürütülmesinde evlilik birliğinin huzur ve yararı göz önünde tutulur.” hükme bağlanmıştır. Bu hüküm doğrultusunda eşlerin ortak yükümlülüklerinden birisinin de meslek veya iş seçmede özen göstermek olduğu hükme bağlanmıştır.